mrt بدون دیدگاه

MBR و GPT – قسمت دوم

تو شماره ی قبلی کامل MBR رو گفتم و تو این شماره می خوایم با هم GPT رو برسی کنیم کامل درکش کنیم. ?

 

انواع پارتیشن ها :

همونطور که تو قسمت اول گفتم ، می خوام درباره ی انواع پارتیشن ها توضیحی بدم.

به تصویر بالا دقت کنید ؛ منظور از بخش سبز یا Physical Drive همون دیسکمون هست که ما قرار روش پارتیشن ها رو داشته باشیم.

بخش آبی یا Primary Partition هم پارتیشن اصلی یا همون Primary هست که دقیقا به صورت فیزیکی روی دیسک ایجاد میشه.

بخش زرد یا Extended Partition همون پارتیشن Primary هست با این تفاوت که این پارتیشن به چند قسمت دیگه به اسم Logical Partition تقسیم میشه. در MBR نمیتونیم بیشتر از 4 پارتیشن ( که همشون Primary هستن ) ایجاد کنیم و برای این که بتونیم پارتیشن های بیشتری داشته باشیم ، از پارتیشن Extended استفاده میکنیم. یک نکته مهم درباره این پارتیشن وجود داره ، این پارتیشن فقط در MBR وجود دارد در GPT همچین چیزی نداریم.

بخش صورتی یا Logical Partition تکمیل کننده پارتیشن Extended هست و همون قسمت های کوچک شده ای است که در بخش قبل گفتم. به طوری که هر Logical Partition رو میتونیم مثل Primary Partition به عنوان یک درایو در نظر بگیریم.

 

GPT :

GPT یا GUID Partition Table  در سال 2010 به عنوان بخشی از میان افزار UEFI تو سیستم های جدید وجود داره. GPT نسخه به روز تر و هم پیشرفته تر MBR هست که روی میان افزار UEFI کار میکنه و یجورایی زیرمجموعه از اون هست.

 

برتری های GPT نسبت به MBR :

تو MBR اطلاعات پارتیشن ها و بوت سیستم فقط تو یک پارتیشن ذخیره می‌شه و اگه این اطلاعات از بین بره یا دچار مشکل شه، دیگه سیستم عامل اجرا نمیشه. ولی تو GPT از این اطلاعات تو چند پارتیشن و … مختلف ذخیره میشه و اگر اطلاعات اصلی دچار مشکل شه ، اطلاعات بک آپ به صورت خودکار جایگزین میشن.

GPT میتونه 128 پارتیشن Primary ایجاد کنه و این یه برتری فوق العاده نسبت به MBR هست. ( که البته 4 پارتیشن صرف مواردی میشه که کاربر نمیتونه از اونها استفاده کنه ، مثل EFI ، Microsoft Reserved ، … )

تو MBR ما فقط میتونیم از دیسک ها و حافظه های تا 2TB یا 3TB ( ترابایت = 1024 گیگابایت ) استفاده کنیم اما GPT میتونه تا 18EB ( اگزابایت = 1048,576 ترابایت ) این کار رو انجام بده.

MBR از آدرس دهی CHS اما GPT از آدرس دهی LBA استفاده میکنه. تو دیسک ها و حافظه های جدید از LBA استفاده میشه و پیشرفته تر هست. همچنین LBA میتونه تقریبا تو تمام انواع حافظه ها مثل فلش ، هارد دیسک ، SSD و … مورد استفاده قرار بگیره.

 

Protecive MBR :

وقتی که دیسک یا حافظه ای تو حالت MBR هست ، تمام برنامه ها به صورت کامل از اون پشتیبانی میکنن اما چون GPT یه فناوری جدید تری هست ، به همین دلیل امکان داره یک سری برنامه ها و … نتونن کامل خودشونو با GPT وقف بدن. GPT برای رفع این مشکل از Protective MBR استفاده کرد. Protective MBR از بیت صفر هست و شروع کار GPT با اونه. در واقع Protective MBR نسخه ای کامل از MBR هست که تو GPT وجود داره.

 

ساختار GPT :

  • با درک شکل زیر میتونیم کامل GPT رو بفهمیم. سمت چپ ساختار MBR و سمت راست ساختار GPT .

به بخش اول دو ساختار دقت کنین. بخش Protective MBR و Master Boot Record کاملا یکی هستن. تو توضیحات Protective MBR گفتم که کل MBR تو GPT وجود داره و دلیل این برابری دو بخش هم همینه.

GPT دو هِدِر ( Header ) داره. بخش Primary GUID Partition Table Header همونطور که از اسمش پیداست ، هدر اصلی و بخش Backup GUID Partition Table Header هم هدر غیراصلی یا همون هدر بک آپ هست. هدر بک آپ هم زمانی به کار میره که داده های هدر اصلی از بین بره یا GPT دچار اختلال بشه.

LDM Data Partition ( یا Logical Disk Manager )  همون قسمتی هست که 128 پارتیشنمون رو میسازیم.

MSR یا Microsoft Reserved Partition همون پارتیشن 128 مگابایتی هست که زمان نصب سیستم عامل با فایل سیستم MSR میسازیم.

  • شکل زیر قالب جامعی از GPT رو بهمون نشون میده.

LBA یا Logical Block Addressing که دربارش توضیحاتی دادم ، یه روش آدرس دهی هست که به ترتیب شماره LBA ها تو GPT رو شکل بالا نشون داده.

 

امیدوارم از GPT استفاده کنین. ?

موفق باشید !

mrt بدون دیدگاه

MBR و GPT – قسمت اول

تو شماره ی قبلی کامل بحث BIOS و UEFI رو گفتم و همون طور که قول دادم تو این شماره و شماره بعد می خوایم با هم مروری روی MBR و GPT داشته باشیم.

خب حالا میریم یه مقدمه ای داشته باشیم تا بفهمیم اصلا GPT یا MBR به چه دردی می خورن و کِی باهاشون درگیریم.
در کل GPT  و MBR برای مسائل هارد ها و پارتیشن بندی هاشون به کارمون میاد. تو سیستم ها و هارد های قدیمی از MBR استفاده میکردن و بعد از اومدن UEFI و معرفی GPT ، همه چی عوض شد و توی سیستم ها و کامپیوتر های جدید از GPT استفاده میکنیم.

MBR :
اول از همه میریم سر وقت ساختار حافظه ها. همون طور میبینین ، حافظه ها از رکورد ها و سکتور هایی شبیه به شکل زیر تشکیل شده که روی هر کدوم از این نقاط اطلاعاتمون ذخیره میشن.

همونطور که تو شکل بالا میبینید ، MBR روی اولین سکتور حافظه ذخیره میشه و بعد از روشن شدن سیستم ، BIOS این سکتور رو چک میکنه و ادامه ی اداره ی سیستم رو میده به MBR. هنگام پارتیشن بندی حافظه که نوعش رو هم MBR انتخاب کردیم ، یک جدولی از کل پارتیشن ها و قسمت های حافظه تو سکتور MBR ساخته میشه. MBR پارتیشن Bootable ( همون پارتیشن فعال که شامل سیستم عامل میشه ) رو پیدا میکنه و ادامه ی کار رو به PBR میسپره. PBR یا Partition Boot Record بعد از پیدا شدن پارتیشن Bootable ( توسط MBR ) ، به دنبال کرنل سیستم عامل میگرده تا سیستم عامل اجرا شه و ادامه کار رو به کرنل سیستم عامل میسپره. شکل زیر نمونه ای برای درک بهتر مراحل اجرای سیستم عامل هست. 🙂

تا اینجای کار درک مناسبی از MBR داشتیم و از اینجا به بعد ریز میشیم توش و یکمی ساختارش رو با هم مرور میکنیم.

همونطور که میبینید فضای کل سکتور MBR ، برابر ۵۱۲ بایت هست که از بیت ۱ تا بیت ۵۱۲ اُم رو توضیح میدم.
بیت ۱ تا ۴۴۰ ( Code Area ) : این قسمت محل کد هایی هست که در مراحل MBR اجرا میشه. شامل کد های شل ، Bootstrap سیستم عامل.

بیت ۴۴۱ تا ۴۴۴ ( Disk Signature ) : اینجا همون بخشی که MBR تمام دیسک ها و درایو ها و حافظه های ذخیره سازی رو میشناسه و یک کد یا آدرس واحد بهشون میده تا سیستم عامل بتونه اونها رو جداگونه بشناسه.

بیت ۴۴۵ تا ۴۴۶ ( Null ) : فضای پوچ یا صفر.

بیت ۴۴۷ تا ۵۱۰ ( Table of primary partitions ) : اینجا هم ما جدول پارتیشن های Primary رو داریم. هر پارتیشن Primary فضایی برابر با ۱۶ بیت رو اشغال میکنه. فضای کل این جدول هم ۶۴ بیت هست ، پس با یه حساب ساده ما در کل ۴ تا پارتیشن Primary میتونیم تو بوت سکتور MBR داشته باشیم. ( این که Primary ، Logical و Extended چیه رو جلوتر میفهمیم. )

بیت ۵۱۱ تا ۵۱۲ ( MBR Signature ) : این قسمت از MBR یک نوع خط پایانی رو به سیستم نشون میده. میزان این دو بیت هم همیشه ۵۵ AA هست. بیشتر هم برای درک سیستم وجود داره که اگر همچین چیزی ( ۵۵ AA ) تو بیت های ۵۱۱ و ۵۱۲ اُم دید ، تشخیص بده که نوع حافظه MBR هست.

حالا میریم سراغ مشکلاتی که کاربر ها با MBR دارن.

مشکل ۱ :

مشکل ۲ :

مشکل ۳ :

قطعاً تصاویر مشکلات بالا برامون آشناست. اگر سکتور MBR دچار مشکل شه ، با مشکلات بالا تو اجرای سیستم عامل رو به رو میشیم.

امکان داره بعد ها با این مشکل ها موجه شیم و مجبور به کار هایی بشیم که علاقه ای به انجامشون نداریم ( نصب مجدد سیستم عامل -_- ) اما راهکاری هست ، باید از بوت سکتور MBR یه بک آپی بگیریم.
با استفاده از نرم افزار ها و پکیج هایی تو لینوکس و ویندوز میتونیم سکتور های حافظه رو ببینیم و با ویرایش کنیم.

یکی از این نرم افزار ها ، HxD Editor هست. همونطور که میبینید از بیت ۱ تا بیت ۵۱۲ اُم رو برای یکی از هارد دیسک ها نمایش داد. ما از این سکتور ها خروجی میگیریم و وقتی که نیاز شد و دچار مشکل با MBR شدیم ، این سکتور ها رو باگزدانی میکنیم.

البته نرم افزار های زیادی هستن که برای بگ آپ گیری MBR ساخته شدن و بسیار ساده این کار رو انجام میدن.

مــوفق باشـــید !

mrt بدون دیدگاه

BIOS و UEFI

سلام به همه ی گیک های عزیز. تو این مقاله ما می خوایم صفر تا صد BOIS و UEFI رو بگیم و پیش بریم.

BIOS :
اول از همه با Bios شروع می کنیم. مطمئناً خیلی ها میدونن چیه ولی خب توضیحاتی میدم. BIOS یا Basic Input/Output System یک نوع Firmware (میان افزار) می باشد. در این Firmware دستورالعمل هایی وجود داره که تو یک نوع Chip بر روی مادربرد کامپیوتر قرار داره. Bios یک نوع حافظه ROM که قابلیت تغییر تو این حافظه وجود نداره و برای این که ما تنظیماتی رو بتونیم روی Bios ذخیره کنیم ، حافظه CMOS وجود داره و تغییرات ما روی اون ذخیره میشه. البته تو مادربرد های جدید ، Bios روی حافظه Flash هست.

بعد از روشن شدن کامپیوترمون (وصل شدن برق) اولین چیزی که شروع به کار می کنه ، Bios هست. بعد از اون به دنبال سیستم عامل برای اجرا میگرده و اون رو پیدا میکنه و ادامه کنترل سیستم رو میده به اون.

بعضی از مادربرد ها از دو Bios استفاده میکنن که مثل Raid در سرور ها عمل میکنه و اگر Bios فعلی دچار مشکل شد ، Bios جایگزین به روی کار میاد تا سیستم از کار نیوفته.

محیط تنظیماتی Bios هم خیلی سادست که میتونیم از وضعیت بعضی از بخش های سیستم با خبر باشیم و تنظیمات رو تغییر بدیم.

UEFI :

خب حالا می خوام توضیحی از UEFI بدم. EFI بین FirmwareBIOS یا  و سیستم عامل که به عنوان واسط عمل میکنه وجود داره. UEFI یا همون Unified Extensible Firmware Interface ، نوع توسعه یافته EFI که توضیح دادیم. در واقع UEFI همون محیط BIOS با امکانات خیلی بیشتر و زیباتر هست.

نوع شروع کار و خوندن اطلاعات بارگزاری سیستم عامل تو BIOS و UEFI خیلی فرق داره. مثلا BIOS از کد هایی ۱۶ بیتی استفاده میکنه اما در مقابل UEFI از فایل هایی که فرمتشون “efi.” استفاده می کنه. این فایل ها هم از پارتیشن های EFI روی دیسک خونده میشه. مکان پیش‌فرض این بارگذارنده سیستم عامل هم تو EFI/BOOT/boot[arch].EFI هست. مثلا تو DVD یا FLash های Bootable سیستم عامل Windows و Linux این فایل رو در قسمت efi/boot/bootx64.efi میتونیم ببینیم.

اگر اینجور محیط ها رو دیده باشید ، اصطلاحاتی مثل UEFI BIOS و Legacy BIOS رو دیدید. منظور از UEFI BIOS همون UEFI و Legacy BIOS همون BIOS هست.

برای اجرای سیستم عامل های مختلف روی UEFI ، باید دیسک رو به حالت GPT تغییر بدیم ، چون UEFI چیزی مثل MBR رو نمیشناسه!

در کل برای این که بتونیم بهتر کلمه های  GPT ، MBR ، UEFI ، BOIS رو درک کنیم ، باید UEFI و GPT رو تو یک سمت و مقابلشون BIOS و MBR رو قرار بدیم.

یکی از برتری های خوب UEFI نسبت به BIOS اینه که ما تو UEFI می تونیم بازده بهتری از حافظه یا دیسک های بالای ۲ ترابایت داشته باشیم. همچنین BIOS یا MBR به تعداد و اندازه پارتیشن‌های دیسک (تا ۴ پارتیشن بر روی هر دیسک و تا ۲٫۲ ترابایت برای هر دیسک) محدود هست ولی مقابلش مدل GPT میتونه دیسک یا پارتیشن های تا اندازه ۹٫۴ زِتابایت بسازه و کار کنه. این هم مهمه که GPT محدود به مشخصه EFI فایل سیستم خاصی نیست.

با UEFI نمیتویم سیستم عامل های ۳۲ بیتی قدیمی مثل Windows Vista ، Xp و … نصب کنیم چون پشتیبانی نمیشن.

شاید کلمه CSM را دیده باشین. CSM یا Compatibility Support Module ، یک نوع Emulator یا مقلد سیستم عامل هایی هست که با UEFI نمیتونن کار کنن و بلعکس. مثلا ما سیستمی داریم که UEFI هست و میخوایم Windows XP نصب کنیم. خب میدونیم که نمیشه این سیستم عامل رو روی UEFI نصب کرد ، پس باید دنبال گزینه CSM بگردیم و اون رو فعال کنیم. 🙂

خب تا اینجا درک نسبتاً خوبی رو میتونیم از UEFI داشته  باشیم. حالا میریم سمت امنیت UEFI. تا حالا چندتا مشکل امنیتی برای UEFI پیدا شده. مثلا یکیش بدافزاری بود که برای خراب کاری نیاز به دسترسی محلی به سیستم UEFI داشت و میتونست کد های مخربش رو روی Flash سیستم ذخیره کنه و یا نوع دیگری از این بد افزار طوری بود که کد های مخرب رو وارد Firmware اصلی میکرد و مانع Boot شدن سیستم میشد. در مقابل این ها ، KUEFI یا Kaspersky UEFI وجود داره. این ضدبدافزار پرونده‌های سیستمی رو قبل از شروع به کار مرور میکنه و هر بدافزار مخفی شده‌ ای رو تشخیص میده. همچنین می‌تونه به کاربر هشدار بده و یا به طور کامل راه‌اندازی سامانه را مسدود کنه تا یک متخصص ( گیک ? ) مشکل رو برطرف کنه.

تمام بحث ما در رابطه با UEFI و BIOS تموم شد و امیدوارم براتون مفید بوده باشه.